{"id":1685,"date":"2021-02-09T18:45:20","date_gmt":"2021-02-09T18:45:20","guid":{"rendered":"https:\/\/dentalnews.az\/?p=1685"},"modified":"2021-02-09T19:07:42","modified_gmt":"2021-02-09T19:07:42","slug":"dislerimiz-neye-gore-saralir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dentalnews.az\/index.php\/2021\/02\/09\/dislerimiz-neye-gore-saralir\/","title":{"rendered":"Di\u015fl\u0259rimiz n\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 saral\u0131r?"},"content":{"rendered":"\n<p style=\"font-size:19px\"><strong>He\u00e7 d\u0259 ham\u0131n\u0131n di\u015fl\u0259ri a\u011f deyil. G\u00f6r\u0259s\u0259n niy\u0259? BBC m\u00fcxbiri&nbsp;<\/strong><strong>Lucia Blasco<\/strong><strong>&nbsp;bu sual\u0131n cavab\u0131n\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rd\u0259n soru\u015fub.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:19px\">M\u00fcxbir yaz\u0131r ki, son vaxtlar el\u0259 ham\u0131 \u201cqardan da a\u011f\u201d Holliwood t\u0259b\u0259ss\u00fcm\u00fcnd\u0259n dan\u0131\u015f\u0131r. Bu s\u00f6hb\u0259ti ed\u0259nl\u0259r s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda \u201cqardan a\u011f\u201d r\u0259ngi n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturlar.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:19px\">M\u0259s\u0259l\u0259 buras\u0131ndad\u0131r ki, ideal a\u011f di\u015fl\u0259r t\u0259kc\u0259 estetik yox, h\u0259m d\u0259 psixoloji \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131ma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Buna baxmaraq, he\u00e7 d\u0259 ham\u0131m\u0131z anadang\u0259lm\u0259 a\u011fappaq di\u015fl\u0259rimizl\u0259 \u00f6y\u00fcn\u0259 bilmirik.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:19px\">BBC b\u00fct\u00fcn bu probleml\u0259r bar\u0259d\u0259 ekspertl\u0259 s\u00f6hb\u0259t edib. Di\u015f sar\u0131s\u0131 n\u0259dir v\u0259 onunla nec\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq olar?<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"1-Genetika\">1. Genetika<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/news\/640\/amz\/worldservice\/live\/assets\/images\/2015\/05\/27\/150527105845_milk_teeth_512x288_pa_nocredit.jpg\" alt=\"Di\u015fl\u0259rin a\u011fl\u0131\u011f\u0131na genetik faktorlar t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r\"\/><figcaption>\u015e\u0259klin alt yaz\u0131s\u0131,Di\u015fl\u0259rin a\u011fl\u0131\u011f\u0131na genetik faktorlar t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>&#8220;H\u0259r adam\u0131n di\u015fl\u0259rinin \u00f6z r\u0259ngi var, &#8211; deyir \u0130spaniya stomatoloji kollecl\u0259r assosiasiyas\u0131n\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Oscar Castro, &#8211; Bizim h\u0259r birimizd\u0259 anadan olandan b\u0259ri di\u015fimizin r\u0259ngini m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n gen var\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Doktor Castronun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259m\u00e7inin mina v\u0259 ya dentinin q\u00fcsurlar\u0131n\u0131 yaradan anadang\u0259lm\u0259 x\u0259st\u0259lik\u0259r d\u0259 m\u00f6vcuddur. Bu x\u0259st\u0259likl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 di\u015fl\u0259r t\u0259dric\u0259n saral\u0131r v\u0259 h\u0259tta q\u0259hv\u0259yi \u00e7alar al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Bu proses irs\u0259n valideynl\u0259rd\u0259n u\u015faqlara ke\u00e7ir\u201d \u2013 deyir h\u0259kim.<\/p>\n\n\n\n<p>Bundan ba\u015fqa di\u015fl\u0259rin r\u0259ngin\u0259 qalxanab\u0259nz\u0259r v\u0259zin v\u0259 ya tiroid hormonu v\u0259zl\u0259rinin i\u015find\u0259 yaranm\u0131\u015f pozuntular da t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r. Bu prosesl\u0259r di\u015f minas\u0131nda l\u0259k\u0259l\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"2-Qida-v\u0259-i\u00e7kil\u0259r\">2. Qida v\u0259 i\u00e7kil\u0259r<\/h2>\n\n\n\n<p>B\u0259zi qidalardak\u0131 v\u0259 i\u00e7kil\u0259rd\u0259ki r\u0259ng piqmentl\u0259ri di\u015f minas\u0131ndak\u0131 m\u0259sam\u0259l\u0259rd\u0259n di\u015fl\u0259rimizin daha d\u0259rin toxumalar\u0131na siray\u0259t ed\u0259 bilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunlardan b\u0259zil\u0259ri, m\u0259s\u0259l\u0259n q\u0259hv\u0259 v\u0259 qara \u00e7ay \u00e7oxdan b\u0259llidir, b\u0259zi qidalar\u0131n t\u0259siri is\u0259 h\u0259l\u0259 tam \u00f6yr\u0259nilm\u0259yib.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, doktor Castronun dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259tta ya\u015f\u0131l \u00e7ay, Coca-Cola v\u0259 ya q\u0131rm\u0131z\u0131 \u015f\u0259rab da di\u015fl\u0259r\u0259 sar\u0131mt\u0131ll\u0131q ver\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/news\/640\/amz\/worldservice\/live\/assets\/images\/2015\/07\/27\/150727121123_cup_of_tea_640x360_getty_nocredit.jpg\" alt=\"\u00c7ay da daxil olmaqla b\u0259zi i\u00e7ki v\u0259 qida n\u00f6vl\u0259ri di\u015f minas\u0131n\u0131n r\u0259ngini tutqunla\u015fd\u0131r\u0131r\"\/><figcaption>\u015e\u0259klin alt yaz\u0131s\u0131,\u00c7ay da daxil olmaqla b\u0259zi i\u00e7ki v\u0259 qida n\u00f6vl\u0259ri di\u015f minas\u0131n\u0131n r\u0259ngini tutqunla\u015fd\u0131r\u0131r<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Bel\u0259 qidalara karotinli (t\u0259bii piqment v\u0259 antioksidant) m\u0259hsullar, m\u0259s\u0259l\u0259n k\u00f6k, pomidor v\u0259 ispanaq da aiddir.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 di\u015fl\u0259rin saralmas\u0131na h\u0259tta su da s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Bu, ad\u0259t\u0259n suyun t\u0259rkibind\u0259 ftor \u00e7ox olan yerl\u0259rd\u0259 ba\u015f verir. Onun ifrat \u00e7oxlu\u011fu g\u00fccl\u00fc piqmentasiya il\u0259 s\u0259ciy\u0259l\u0259n\u0259n fl\u00fcoroz x\u0259st\u0259liyin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"3-D\u0259rmanlar-v\u0259-plomblar\">3. D\u0259rmanlar v\u0259 plomblar<\/h2>\n\n\n\n<p>&#8220;B\u0259zi antibiotikl\u0259r, m\u0259s\u0259l\u0259n tetrasiklin di\u015f toxumas\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131nda pozuntular yarada bil\u0259r. O zaman di\u015fl\u0259r art\u0131q \u0259vv\u0259ld\u0259n l\u0259k\u0259li olur\u201d \u2013 deyir doktor Castro.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259zi ba\u015fqa preparatlar, h\u0259tta a\u011f\u0131z bo\u015flu\u011funun yaxalanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulanlar\u0131 da di\u015f minas\u0131na sar\u0131l\u0131q ver\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Plomblar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 \u00e7ox vaxt g\u00fcm\u00fc\u015f x\u0259lit\u0259l\u0259ri olur, &#8211; deyir Castro, &#8211; Bu da zaman ke\u00e7dikc\u0259 b\u00fct\u00fcn di\u015fl\u0259rin r\u0259ngini d\u0259yi\u015f\u0259n piqmentdir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/news\/640\/amz\/worldservice\/live\/assets\/images\/2015\/10\/16\/151016163608_pain_killer_pill_624x351_getty.jpg\" alt=\"D\u0259rmanlar v\u0259 di\u015f plomblar\u0131 da di\u015fl\u0259rin a\u011fl\u0131\u011f\u0131na t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r\"\/><figcaption>\u015e\u0259klin alt yaz\u0131s\u0131,D\u0259rmanlar v\u0259 di\u015f plomblar\u0131 da di\u015fl\u0259rin a\u011fl\u0131\u011f\u0131na t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Di\u015fl\u0259rin m\u00fcalic\u0259si zaman\u0131 di\u015f sinirinin \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si prosesi d\u0259 di\u015f toxumas\u0131n\u0131n t\u00fcndl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fqa bir s\u0259b\u0259b di\u015fl\u0259ri qidaland\u0131ran qan damarlar\u0131n\u0131n z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259sidir. Bu zaman di\u015f art\u0131q i\u00e7\u0259rid\u0259n r\u0259ngl\u0259nir.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn hallarda haz\u0131rda yeni m\u00fcr\u0259kk\u0259b madd\u0259 v\u0259 q\u0259tranlardan istifad\u0259 ed\u0259n stomatoloji h\u0259ll yollar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015f gedir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"4-Ya\u015flanma-v\u0259-qullu\u011fun-azl\u0131\u011f\u0131\">4. Ya\u015flanma v\u0259 qullu\u011fun azl\u0131\u011f\u0131<\/h2>\n\n\n\n<p>Unudulmayacaq faktorlardan biri d\u0259 ya\u015f m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Biz ya\u015fland\u0131qca di\u015fl\u0259rimizin sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ya\u015fland\u0131qca di\u015fl\u0259rin sar\u0131 \u00e7alar almas\u0131 t\u0259bii prosesdir, &#8211; deyir Castro, &#8211; do\u011fulandan \u00f6l\u0259n\u0259d\u0259k biz di\u015fl\u0259rimizi \u0259n m\u00fcxt\u0259lif t\u0259sir v\u0259 s\u0131naqlara m\u0259ruz qoyuruq\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Amma burada h\u0259m d\u0259 a\u011f\u0131z bo\u015flu\u011fumuza nec\u0259 qulluq etm\u0259yimizd\u0259n d\u0259 \u00e7ox \u015fey as\u0131l\u0131d\u0131r. \u018fn \u0259sas sual budur ki, di\u015fl\u0259rimizi nec\u0259 t\u0259mizl\u0259yirik?<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;A\u011f\u0131z bo\u015flu\u011funun gigiyenas\u0131 \u0259n m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r\u201d \u2013 deyir doktor.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Saralmadan-nec\u0259-qorunmal\u0131\">Saralmadan nec\u0259 qorunmal\u0131?<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/news\/640\/amz\/worldservice\/live\/assets\/images\/2015\/07\/02\/150702155737_dentist_in_the_dentists_chair_624x351_getty_nocredit.jpg\" alt=\"\u018fg\u0259r siz di\u015fl\u0259rinizi a\u011fartma\u011f\u0131 q\u0259rara alm\u0131s\u0131n\u0131zsa, yax\u015f\u0131s\u0131 budur pe\u015f\u0259kara m\u00fcraci\u0259t ed\u0259siniz\"\/><figcaption>\u015e\u0259klin alt yaz\u0131s\u0131,\u018fg\u0259r siz di\u015fl\u0259rinizi a\u011fartma\u011f\u0131 q\u0259rara alm\u0131s\u0131n\u0131zsa, yax\u015f\u0131s\u0131 budur pe\u015f\u0259kara m\u00fcraci\u0259t ed\u0259siniz<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Biz zaman\u0131 dayand\u0131ra bilm\u0259rik, amma di\u015fl\u0259rimizi daha cidd-c\u0259hdl\u0259 t\u0259mizl\u0259y\u0259, b\u0259zi qidalar\u0131n ifrat istehlak\u0131ndan (\u0259lb\u0259tt\u0259, siqaret \u00e7\u0259km\u0259kd\u0259n) imtina ed\u0259 bil\u0259rik. Amma sizi di\u015fl\u0259rinizin a\u011fl\u0131\u011f\u0131 x\u00fcsusil\u0259 narahat edirs\u0259, pe\u015f\u0259karlara m\u00fcraci\u0259t etm\u0259lisiniz.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Di\u015fl\u0259rin ev \u015f\u0259raitind\u0259 a\u011fard\u0131lmas\u0131, \u0259lb\u0259tt\u0259 terapevtik effekt verir, amma m\u00f6c\u00fcz\u0259 v\u0259d ed\u0259n, di\u015fl\u0259rinizin s\u0259kkiz qat a\u011f olaca\u011f\u0131n\u0131 bildir\u0259n televiziya reklamlar\u0131na \u00e7ox da inanmay\u0131n. Bu m\u00fcmk\u00fcn olan i\u015f deyil\u201d \u2013 deyir doktor Castro.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Bu \u0259vv\u0259ld\u0259n yanl\u0131\u015f olan reklam\u0131n tipik n\u00fcmun\u0259sidir\u201d \u2013 deyir o.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;\u018fn yax\u015f\u0131 \u00fcsul di\u015f h\u0259kiminin yan\u0131na gedib, ondan soru\u015fmaqd\u0131r ki, patoloji f\u0259sadlara yol verm\u0259d\u0259n di\u015fl\u0259rin a\u011fard\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 etm\u0259k olar?\u201d \u2013 deyir stomatoloq. Doktor Castro habel\u0259 di\u015fl\u0259rin, m\u0259s\u0259l\u0259n limonlu soda il\u0259 t\u0259mizl\u0259m\u0259 kimi t\u00fcrk\u0259\u00e7ar\u0259 a\u011fard\u0131lmas\u0131 \u00fcsullar\u0131ndan \u00e7\u0259kinm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Bu, sad\u0259c\u0259 olaraq di\u015fin minas\u0131n\u0131 yey\u0259n tur\u015fudur, ona qalsa di\u015fl\u0259ri sumbata ka\u011f\u0131z\u0131 il\u0259 d\u0259 a\u011fartma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmaq olar\u201d \u2013 dey\u0259 etiraz edir h\u0259kim.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"B\u0259s-di\u015fa\u011fard\u0131c\u0131-m\u0259cunlar-nec\u0259\">B\u0259s di\u015fa\u011fard\u0131c\u0131 m\u0259cunlar nec\u0259?<\/h2>\n\n\n\n<p>Castro deyir ki, burda sad\u0259 bir f\u0259nd var: sar\u0131 r\u0259ngin \u0259ksi b\u0259n\u00f6v\u015f\u0259yidir. Di\u015f toxumalar\u0131na b\u0259n\u00f6v\u015f\u0259yi r\u0259ng hiss\u0259cikl\u0259rinin daxil olmas\u0131 di\u015fl\u0259r\u0259 a\u011fl\u0131q verir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r h\u0259m d\u0259 \u201cbalankoreksiya\u201d deyil\u0259n fenomeninin t\u0259hl\u00fck\u0259si bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edirl\u0259r. Bu, di\u015fl\u0259rin a\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 h\u0259dd\u0259n art\u0131q fikir \u00e7\u0259km\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Biz h\u0259mi\u015f\u0259 daha \u00e7oxunu, daha art\u0131\u011f\u0131n\u0131 ist\u0259yirik. Pasientl\u0259r el\u0259 a\u011f r\u0259ng ist\u0259yirl\u0259r ki, o he\u00e7 t\u0259bi\u0259td\u0259 d\u0259 yoxdur. Bel\u0259 r\u0259ngd\u0259 di\u015f minas\u0131 olmur\u201d \u2013 deyir doktor Castro.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Bizim qavramam\u0131zda \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259yi\u015fiklik yaran\u0131r: Biz n\u0259yin t\u0259bii, n\u0259yins\u0259 s\u00fcni yolla \u0259ld\u0259 edil\u0259 bil\u0259cyini unuduruq\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Dental News BBC Az\u0259rbyacana istinad\u0259n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>He\u00e7 d\u0259 ham\u0131n\u0131n di\u015fl\u0259ri a\u011f deyil. G\u00f6r\u0259s\u0259n niy\u0259? BBC m\u00fcxbiri&nbsp;Lucia Blasco&nbsp;bu sual\u0131n cavab\u0131n\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rd\u0259n soru\u015fub. M\u00fcxbir yaz\u0131r ki, son vaxtlar el\u0259 ham\u0131 \u201cqardan da a\u011f\u201d Holliwood t\u0259b\u0259ss\u00fcm\u00fcnd\u0259n dan\u0131\u015f\u0131r. Bu s\u00f6hb\u0259ti &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1688,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[11,28,30],"tags":[],"class_list":["post-1685","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirmalar","category-dishlerinsaglamligi","category-faydali-melumatlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dentalnews.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1685","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dentalnews.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dentalnews.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dentalnews.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dentalnews.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1685"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dentalnews.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1685\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1694,"href":"https:\/\/dentalnews.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1685\/revisions\/1694"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dentalnews.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1688"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dentalnews.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1685"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dentalnews.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1685"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dentalnews.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1685"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}